Na gotowym połączeniu widać lut, ale trudno już ocenić, ile pasty było pod elementem przed montażem. Dlatego najwygodniej wychwycić przesunięty lub niepełny nadruk zaraz po zdjęciu szablonu. Na tym etapie widać każdy depozyt i można jeszcze sprawdzić, czy odpowiada położeniu pada.
Czym jest pasta lutownicza
Pasta to mieszanina proszku stopu lutowniczego i topnika. Rozmiar cząstek i skład zależą od produktu. Pasta przytrzymuje element po osadzeniu, a podczas nagrzewania topnik wspiera usuwanie tlenków i zwilżanie powierzchni lutowanych.
Jeśli pasta była w chłodni, przygotuj ją do pracy zgodnie z kartą producenta. Otwarcie jeszcze zimnego pojemnika może sprzyjać kondensacji. Przy planowaniu druku uwzględnij też dopuszczalny czas pracy pasty na szablonie.
Jak szablon określa ilość pasty
Szablon to cienka blacha z otworami wyznaczającymi miejsca nadruku. Dane wyjściowe zwykle pochodzą z warstwy pasty w projekcie PCB, a otwory dobiera się do obudowy, procesu i oczekiwanego transferu.
O tym, ile pasty trafi na pad, decyduje m.in. grubość blachy oraz wielkość i kształt otworu.
- Grubość wpływa na objętość pasty. Grubszy szablon może ułatwić uzyskanie większego depozytu, ale przy małych otworach może ograniczać uwalnianie pasty.
- Otwory mogą mieć inny kształt i rozmiar niż pola miedzi. Na przykład przy dużym polu termicznym LFCSP lub QFN zalecenia producenta mogą przewidywać podział otworu na kilka okien, aby ograniczyć objętość pasty i umożliwić odgazowanie.
Gdy na jednej PCB są drobne rezystory i duże złącze, grubszy szablon może zostawić dość pasty na dużych padach, ale utrudnić jej wyjście z małych otworów. Dlatego warto ocenić geometrię otworów i obejrzeć pierwsze nadruki po obu stronach tego kompromisu.
Jak wygląda sam druk
Po włożeniu płytki do drukarki szablon i PCB muszą znaleźć się w odpowiednim położeniu względem siebie.
- Płytka wjeżdża pod szablon i jest podpierana od spodu, żeby nie ugięła się pod naciskiem.
- Układ wizyjny odczytuje znaczniki odniesienia i ustawia płytkę względem szablonu.
- Płytka podnosi się do szablonu.
- Krawędź rakla przesuwa wałek pasty przed sobą. Pasta wypełnia otwory, a szablon za raklem pozostaje wytarty.
- Płytka odsuwa się od szablonu. Ten moment – separacja – musi być równy i spokojny, inaczej pasta „ciągnie się” albo zostaje w otworach.
- Spód szablonu czyści się według ustalonego programu i wyników kontroli. Pozostałości pasty przy otworach mogą wpłynąć na następne nadruki.
Jak rozpoznać błędy druku
Po osadzeniu części część pasty znika z pola widzenia. Po rozpływie można zobaczyć na przykład mostek, lecz sam jego obraz nie wyjaśni, czy przyczyną był nadruk, przesunięcie elementu, czy warunki lutowania.
Na samym nadruku da się odróżnić kilka powtarzających się problemów.
- Za mało pasty – słabe albo niepełne połączenie, szczególnie pod drobnymi elementami.
- Za dużo pasty – mostki między sąsiednimi wyprowadzeniami układu.
- Przesunięcie druku – pasta częściowo poza padem, po rozpływie kulki lutu obok połączenia.
- Rozmazanie – pasta przy krawędziach, zwykle przez brudny szablon albo złą separację.
- Nierówne depozyty na dwóch padach. W połączeniu z różnicą zwilżania lub nagrzewania mogą zwiększyć ryzyko efektu nagrobka, czyli uniesienia jednego końca elementu.
Kontrola po nadruku i po rozpływie
Przy pierwszych płytkach widać, czy depozyty leżą w granicach padów i czy któryś otwór nie zostawia pustego pola. Jeśli plan przewiduje SPI, można dodatkowo zmierzyć powierzchnię, wysokość i objętość pasty. AOI i rentgen dostarczają informacji o późniejszym etapie, już po rozpływie.
Gdy mostek wraca między tymi samymi wyprowadzeniami, warto obejrzeć nadruk i położenie części przed piecem. Nadmierny depozyt kieruje uwagę na szablon lub druk. Jeśli depozyty są prawidłowe, w dalszej kolejności można sprawdzić ustawienie komponentu.
Co możesz zrobić po swojej stronie
- Sprawdź warstwę pasty względem wariantu BOM i oznacz pozycje DNP. Z wykonawcą ustal, które otwory mają się znaleźć w szablonie.
- Zgłoś pola termiczne i obudowy, które wymagają niestandardowych otworów. Dołącz właściwe zalecenia montażowe producenta części.
- Jeśli płytka łączy drobny raster z dużymi polami, omów kompromis grubości i geometrii otworów przed zatwierdzeniem szablonu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy szablon jest wliczony w koszt montażu?
Wycena może rozdzielać koszt wykonania szablonu od ceny montażu. Zapytaj, czy dany szablon jest dostępny i do jakiej rewizji oraz strony PCB należy.
Czy można użyć tego samego szablonu dla nowej rewizji płytki?
Porównaj warstwę pasty, obrys i znaczniki, a także stan szablonu. Użyj go ponownie po potwierdzeniu zgodności z nową rewizją.
Czy pasta bezołowiowa różni się od ołowiowej?
Stopy i topniki mają różne wymagania temperaturowe. Dobierz pastę i profil do specyfikacji wyrobu oraz obowiązujących wymagań materiałowych.
